Katarzyna Malak
Planowanie przejazdów staje się znacznie trudniejsze, gdy firma obsługuje wiele punktów i korzysta z kilku pojazdów jednocześnie. Wtedy nie wystarczy wyznaczyć najkrótszej drogi pomiędzy adresami. Trzeba jeszcze rozdzielić zlecenia pomiędzy kierowców, ustalić kolejność wizyt i sprawdzić, czy cały plan da się zrealizować w dostępnych godzinach. Im więcej ograniczeń pojawia się w codziennej pracy, tym szybciej ręczne układanie tras zaczyna zajmować zbyt dużo czasu.
Przy kilku zleceniach planista może poradzić sobie na podstawie doświadczenia i znajomości terenu. Inaczej wygląda sytuacja, gdy jednego dnia trzeba obsłużyć kilkadziesiąt lokalizacji, a poszczególne pojazdy mają różne zadania. Każda zmiana wpływa wtedy na pozostałe elementy harmonogramu. Dodanie nowego punktu, przesunięcie godziny dostawy albo brak jednego kierowcy może wymusić ponowne ułożenie większej części planu.
Właśnie dlatego w bardziej złożonych operacjach liczy się nie tylko mapa, ale też możliwość jednoczesnego analizowania wielu tras. Rozwiązanie powinno brać pod uwagę zbiór punktów, dostępne pojazdy i reguły ustalone przez planistę, a następnie przygotować podział zleceń oraz kolejność przejazdów dla całej floty. MapGO realizuje taki model optymalizacji dla wielu pojazdów jednocześnie.
Najkrótsza trasa nie zawsze będzie najlepsza operacyjnie. Odbiorca może przyjmować dostawy tylko w określonym przedziale czasu, kierowca może mieć ustalone godziny pracy, a pojazd może dysponować ograniczoną ładownością. Do tego dochodzą czasy obsługi punktów, priorytety wizyt, dostawy i odbiory oraz zasady dotyczące powrotu do bazy. Jeżeli planowanie ignoruje te warunki, nawet pozornie optymalny przejazd może okazać się niewykonalny.
MapGO pozwala uwzględniać między innymi okna czasowe, godziny pracy kierowców, czas obsługi miejsc, ładowność pojazdów, zapotrzebowanie na ładunek, priorytety punktów oraz przypisanie lokalizacji do wybranych baz, pojazdów lub cech pojazdów. Dzięki temu wynik może odzwierciedlać zasady obowiązujące w konkretnej organizacji, a nie tylko geometrię przejazdu.
Dużą część pracy planisty pochłania porównywanie wariantów. Gdy trzeba ręcznie sprawdzać, czy każdy punkt zmieści się w harmonogramie i do którego kierowcy najlepiej go przypisać, przygotowanie planu staje się procesem podatnym na opóźnienia. W takim środowisku program do optymalizacji tras może uporządkować etap decyzyjny i ograniczyć liczbę ręcznych operacji potrzebnych do zbudowania harmonogramu.
W MapGO praca opiera się na projektach tworzonych dla określonego dnia. Planista dodaje miejsca do odwiedzenia i dostępne pojazdy, a punkty może wybierać z własnej bazy lub importować z pliku XLSX. Po określeniu parametrów system przygotowuje zestaw tras, pokazuje kolejność punktów na mapie i umożliwia sprawdzenie wyniku przed przekazaniem go kierowcom.
Samo przygotowanie tras nie kończy procesu. Gotowy harmonogram musi jeszcze trafić do osób, które będą go wykonywać. Jeżeli planista i kierowca korzystają z oddzielnych narzędzi, łatwo o dodatkowe przepisywanie danych albo nieporozumienia przy zmianach. Spójny przepływ informacji skraca drogę od decyzji w biurze do działania w terenie.
MapGO łączy panel webowy dla planisty z aplikacją mobilną dla kierowcy. Gotowe trasy mogą zostać przesłane do aplikacji na urządzeniu z Androidem, gdzie kierowca widzi przypisane punkty oraz ich kolejność. Po wybraniu nawigowania może zostać skierowany do Google Maps. Przy zgodzie na udostępnianie lokalizacji system może także pokazywać administratorowi położenie zalogowanych kierowców w funkcji monitoringu.
Dobrze zaplanowany przejazd powinien być oceniany nie tylko pod kątem czasu i liczby kilometrów. Dla firmy znaczenie mają także koszty paliwa, wykorzystania pojazdu oraz płatnych odcinków dróg. Porównanie tych danych przed rozpoczęciem realizacji ułatwia ocenę, czy wybrany wariant rzeczywiście jest korzystny operacyjnie.
W MapGO dostępny jest również Kalkulator tras, który wyznacza przejazd w kolejności ustalonej przez użytkownika i może tworzyć raport z odległością, czasem przejazdu oraz kosztami poszczególnych odcinków. Po zdefiniowaniu parametrów raport może obejmować paliwo, koszt pracy pojazdu, koszt kilometra i opłaty drogowe, a dane można wyeksportować do pliku XLSX.
Narzędzie nie zastępuje wiedzy operacyjnej firmy, ale może skuteczniej wykorzystać dane, które planista już posiada. Im dokładniej zostaną określone punkty, pojazdy, ograniczenia czasowe i zasady obsługi, tym bardziej użyteczny będzie wynik. W praktyce największą wartością automatyzacji jest uporządkowanie wielu zależności, których ręczne porównywanie staje się coraz trudniejsze wraz ze wzrostem liczby zleceń.
Dla firm realizujących regularne dostawy, odbiory lub inne zadania terenowe oznacza to możliwość budowania harmonogramu na podstawie spójnych reguł zamiast każdorazowego układania tras od początku. Taki sposób pracy ułatwia reagowanie na większą liczbę punktów, różne typy pojazdów i ograniczenia związane z czasem obsługi, a jednocześnie pozwala zachować kontrolę nad ostatecznym planem przed przekazaniem go kierowcom.
