Katarzyna Malak
Planowanie pracy kierowców bywa proste, dopóki firma obsługuje niewiele punktów i korzysta z jednego lub dwóch pojazdów. Sytuacja zmienia się wraz ze wzrostem liczby zleceń. Trzeba wtedy zdecydować nie tylko o kolejności wizyt, ale też o podziale zadań między kierowców, czasie obsługi, dostępności klientów, możliwościach samochodów i kosztach realizacji przejazdów. Ręczne porównywanie wielu wariantów szybko zaczyna zajmować czas, który można przeznaczyć na bieżącą organizację transportu.
W codziennej pracy najkrótszy przebieg nie zawsze oznacza plan możliwy do wykonania. Kierowca ma określone godziny pracy, klient może przyjąć dostawę tylko w wybranym przedziale, a pojazd ma ograniczoną ładowność. Do tego dochodzi czas potrzebny na obsługę każdego punktu, miejsce rozpoczęcia i zakończenia przejazdu, priorytet części zleceń oraz ewentualne odbiory towaru. Dobry plan powinien więc łączyć dane drogowe z rzeczywistymi ograniczeniami operacyjnymi firmy.
MapGO pozwala uwzględniać takie warunki podczas przygotowywania harmonogramu. Użytkownik może określać między innymi okna czasowe klientów, godziny pracy kierowców, czas obsługi, pojemność pojazdów, zapotrzebowanie punktów na ładunek, dostawy i odbiory, priorytety oraz obszary pracy przypisane do kierowców. Dzięki temu plan nie powstaje w oderwaniu od tego, jak wygląda realizacja zleceń w terenie.
Wraz z każdym kolejnym punktem rośnie liczba możliwych kombinacji przejazdu. Przy kilku samochodach pojawia się dodatkowe pytanie, który pojazd powinien obsłużyć konkretne zlecenie. MapGO wykorzystuje algorytm optymalizacji VRP, który na podstawie parametrów wskazanych przez użytkownika proponuje podział punktów pomiędzy kierowców i kolejność ich odwiedzenia. Planista może zdecydować, czy chce wykorzystać całą flotę, czy ograniczyć liczbę pojazdów potrzebnych do realizacji zadań, a także czy priorytetem ma być krótszy, czy szybszy przejazd.
Takie podejście nie odbiera człowiekowi kontroli nad harmonogramem. Przygotowany wynik można sprawdzić i zmodyfikować przed przekazaniem kierowcom. W praktyce optymalizator tras może więc pełnić rolę narzędzia wspierającego decyzje planisty, szczególnie wtedy, gdy liczba zleceń i ograniczeń sprawia, że ręczne porównywanie wszystkich wariantów staje się nieefektywne.
W transporcie istotne jest nie tylko to, który samochód znajduje się najbliżej danego punktu. Pojazdy mogą różnić się ładownością, wyposażeniem, bazą początkową albo przeznaczeniem. MapGO pozwala określać kompatybilność punktów z pojazdami i ich cechami. Można na przykład wskazać, że konkretne miejsce ma zostać obsłużone przez samochód wyposażony w windę lub chłodnię, albo przypisać punkt do wybranej bazy czy określonego obszaru pracy.
System obsługuje również trzy wymiary ładowności, domyślnie opisane jako masa, objętość i ilość. Nazwy tych parametrów mogą zostać dostosowane do sposobu, w jaki firma opisuje swoje towary. Pozwala to planować nie tylko kolejność wizyt, ale również sensownie rozdzielać ładunek pomiędzy dostępne pojazdy.
Nie wszystkie zlecenia da się zmieścić w jednym harmonogramie. Przy ograniczonej liczbie samochodów, godzinach pracy kierowców i sztywnych oknach czasowych część punktów może pozostać poza planem. W MapGO takie lokalizacje trafiają do puli punktów nieobsłużonych, dzięki czemu planista od razu widzi, które zadania wymagają dodatkowej decyzji.
Możliwe jest wtedy przełożenie obsługi na kolejny dzień, przypisanie punktu do innego pojazdu, eksport do osobnego pliku albo ręczne dodanie go do trasy mimo przekroczenia wybranego ograniczenia. Dla zleceń o szczególnym znaczeniu można też ustawić priorytet, aby algorytm traktował je jako ważniejsze, o ile ich realizacja jest możliwa przy pozostałych założeniach.
Samo policzenie przejazdów to dopiero część procesu. Po zakończeniu planowania rozkład tras można przejrzeć w panelu, a następnie przesłać do aplikacji mobilnej przypisanej do kierowcy. Kierowca otrzymuje listę punktów w ustalonej kolejności i może otworzyć wybraną lokalizację w nawigacji Google Maps. Nie musi sam układać kolejności wizyt ani przepisywać adresów z osobnego zestawienia.
MapGO udostępnia także monitoring i Livetracking. Przy korzystaniu z aplikacji mobilnej i udostępnionej lokalizacji położenie kierowcy może być widoczne na mapie. Statusy zleceń mogą być oznaczane jako nierozpoczęte, zrealizowane, niezrealizowane lub odrzucone, co daje planistom dodatkowy obraz postępu pracy w terenie.
Przy układaniu tras znaczenie ma nie tylko czas, lecz także koszt wykonania planu. MapGO może zliczać przewidywane wydatki związane z paliwem, pracą kierowcy, wykorzystaniem pojazdu, liczbą przejechanych kilometrów i opłatami drogowymi. Pozwala to porównać warianty jeszcze przed rozpoczęciem przejazdów i ocenić, jak przyjęty harmonogram wpływa na koszty realizacji zleceń.
Dla całego projektu oraz poszczególnych tras można wygenerować raport XLSX. Zawiera on dane o punktach, godzinach przyjazdu i odjazdu, czasie obsługi oraz kosztach. Taki materiał może być później wykorzystywany do analizowania wykonanych planów i porównywania sposobów organizacji transportu.
W firmach, które korzystają już z narzędzi TMS, CRM lub ERP, zmiana całego środowiska pracy nie zawsze jest potrzebna. MapGO może działać samodzielnie albo zostać zintegrowane z używanym oprogramowaniem. Do systemu można przekazywać punkty wymagające zaplanowania, a następnie odbierać gotową kolejność tras. W wariancie Flota Pro dostępny jest również interfejs API z funkcjami dotyczącymi między innymi projektów dowolnej wielkości, planowania wielodniowego, periodyczności, rozwożenia towaru pomiędzy punktami oraz planowania jego ułożenia na pojeździe.
Automatyzacja planowania jest najbardziej użyteczna wtedy, gdy porządkuje wiele zależności jednocześnie i pozostawia planiście możliwość kontroli wyniku. Połączenie danych o punktach, pojazdach, kierowcach, ładunku, czasie i kosztach ułatwia przygotowanie harmonogramu, który można później przekazać bezpośrednio do realizacji.
